RSI verdiept: geavanceerde toepassingen

In het kort: De RSI meet het momentum van de koers op een schaal van 0 tot 100. Deze tutorial gaat ervan uit dat je de basis al kent en verdiept de berekening, het gebruik in een trend en divergentie. De RSI loopt achter op de koers en geeft geregeld valse signalen.

Zie ook het praktijkvoorbeeld in RSI in de praktijk. Deze tutorial legt de theorie uit.

Hoe wordt de RSI berekend?

De RSI (relative strength index) vergelijkt de gemiddelde stijging met de gemiddelde daling over een vaste periode, meestal 14 candles.

1. Bereken de gemiddelde stijging (alleen de stijgende candles) en de gemiddelde daling (alleen de dalende candles) over 14 perioden.
2. Deel de gemiddelde stijging door de gemiddelde daling. Dat is de relatieve sterkte (RS).
3. RSI = 100 − 100 ÷ (1 + RS).

Een voorbeeld: de gemiddelde stijging is €0,60 en de gemiddelde daling €0,40. RS = 0,60 ÷ 0,40 = 1,5. RSI = 100 − 100 ÷ 2,5 = 60. Stel dat de gemiddelde stijging €1,20 is en de daling €0,30: RS = 4 en RSI = 100 − 100 ÷ 5 = 80.

De meeste platforms gebruiken de berekening van J. Welles Wilder, de bedenker van de RSI. Die strijkt de gemiddelden glad, zodat oude koersen langzaam hun invloed verliezen. Je hoeft dit niet zelf uit te rekenen, maar het helpt om te weten dat de RSI niets zegt over de waarde van een aandeel. Hij meet alleen hoe snel de koers bewoog.

Overgekocht en oververkocht

Vuistregel: boven 70 is de markt “overgekocht”, onder 30 “oververkocht”. Dit zijn conventies, geen natuurwetten. In een sterke stijging kan de RSI weken boven 70 blijven terwijl de koers verder stijgt. Wie bij 70 verkoopt, loopt dan een stuk van de beweging mis. Zie 70 en 30 daarom als aandachtspunten en niet als automatisch koop- of verkoopsignaal.

De RSI in een trend

Een veelgebruikte aanpak is de RSI lezen in het licht van de trend. Als vuistregel:

• In een stijgende trend blijft de RSI vaak ruwweg tussen 40 en 80. Dalingen naar het gebied rond 40 tot 50 worden dan door sommigen gezien als mogelijke instapmomenten.
• In een dalende trend blijft de RSI vaak ruwweg tussen 20 en 60. Stijgingen naar 50 tot 60 kunnen dan een tegenbeweging zijn.

Dit zijn geen vaste grenzen. Ze verschillen per aandeel, markt en periode. Controleer op een grafiek van jouw markt hoe de RSI zich in eerdere trends gedroeg. Zie ook Voortschrijdende gemiddelden voor het bepalen van de trend.

De lijn bij 50 wordt ook wel als middellijn gebruikt: een RSI boven 50 wijst op meer stijgend dan dalend momentum, eronder op het omgekeerde.

Divergentie

Divergentie betekent dat koers en RSI uit elkaar lopen.

• Bearish divergentie (dalend): de koers maakt een hogere top, maar de RSI een lagere top. Het momentum van de stijging neemt af.
• Bullish divergentie (stijgend): de koers maakt een lagere bodem, maar de RSI een hogere bodem. Het momentum van de daling neemt af.

Divergentie is een waarschuwing, geen signaal om meteen te handelen. De koers kan weken doorlopen terwijl de divergentie zichtbaar blijft. Veel handelaren wachten daarom op bevestiging, bijvoorbeeld een breuk van een steunniveau of een omkeerpatroon in een candlestick.

Rekenvoorbeeld (hypothetisch)

Stel: aandeel X maakt een bodem van €30,00 met een RSI van 24. Daarna daalt het naar €29,40, maar de RSI bereikt maar 31 (hogere bodem). Dat is bullish divergentie. De koers stijgt daarna met een duidelijke candle boven €30,60 en je koopt voor €30,70.

• Stop-loss: €29,20 (onder de laatste bodem). Risico per aandeel: €30,70 − €29,20 = €1,50.
• Koersdoel bij 2 : 1: €30,70 + 2 × €1,50 = €33,70.

Het kan ook anders lopen: de koers valt door €29,20 en je stop-loss beperkt het verlies tot €1,50 per aandeel. Bepaal je positiegrootte met de positiegrootte-calculator.

Beperkingen

• Loopt achter: de RSI is berekend uit eerdere koersen. Hij voorspelt niets.
• Valse signalen in sterke trends: “oververkocht” kan een bodem zijn, maar ook gewoon een koers die blijft zakken.
• Divergentie kan lang duren: je kunt veel te vroeg zijn, of het signaal komt helemaal niet uit.
• Instelling en markt: de standaard van 14 is een gewoonte. Een andere periode geeft andere signalen. Optimaliseer niet tot het perfect lijkt op historische data (overfitting).
• Tijdframe: een RSI op een 5-minutengrafiek geeft veel meer signalen dan op een dagelijkse grafiek, en meer ruis.
• Niet alleen gebruiken: combineer de RSI met trend, niveaus en een stop-loss. Zie ook Meerdere indicatoren combineren.

Oefenvragen

Probeer ze zelf te beantwoorden. De antwoorden staan in de tekst.

1. Wat meet de RSI wel en wat niet?
2. Waarom is “RSI boven 70” geen verkoopsignaal?
3. Wat is het verschil tussen bullish en bearish divergentie?
4. Wat is een nadeel van een kortere RSI-periode?

Hoe nu verder?

Test op historische data hoe de RSI op jouw markt reageert, voordat je echt geld inzet. Gebruik daarbij een stop-loss en houd je risico per trade klein met de risico-per-trade-tool.