Candlestickpatronen lezen

In het kort: Een candlestick (kaars) laat zien wat de koers in een bepaalde periode deed. Bepaalde vormen van één tot drie candles worden door veel handelaren gebruikt als aanwijzing voor een mogelijke omslag of voortzetting van de trend. Het zijn aanwijzingen, geen garanties: ze geven geregeld valse signalen.

Hoe is een candlestick opgebouwd?

Elke candle vat één periode samen, bijvoorbeeld een dag of een uur. Hij laat vier prijzen zien (samen OHLC genoemd):

• Open (openingskoers): waar de koers begon.
• High (hoogste koers): het hoogste punt in de periode.
• Low (laagste koers): het laagste punt in de periode.
• Close (slotkoers): waar de koers eindigde.

Het brede deel heet het lichaam: de afstand tussen open en slot. De dunne lijntjes erboven en eronder heten lonten (ook wel schaduwen). Ze laten zien hoe ver de koers kwam, voordat hij terugkeerde.

Veel platforms tonen een stijgende candle (slot boven open) in groen en een dalende candle in rood. Dat is een instelling: controleer de kleuren in je eigen platform.

Een lang lichaam betekent dat de koers in één richting liep. Een kort lichaam met lange lonten betekent dat de koers ver bewoog, maar weer terugkwam. Dat wijst op onzekerheid.

Patronen met één candle

Hammer

Een hammer heeft een klein lichaam aan de bovenkant en een lange onderlont (ongeveer 2 keer het lichaam of meer). Hij verschijnt na een daling. De koers ging flink omlaag, maar kopers duwden hem terug naar boven. Dat kan wijzen op afnemende verkoopdruk. Het is pas interessant als het patroon bij een steunniveau ontstaat. Zie ook de tutorial Steun en weerstand.

Shooting star

De shooting star (vallende ster) is het spiegelbeeld: klein lichaam onderaan, lange bovenlont, na een stijging. Kopers duwden de koers omhoog, maar verkopers namen het over. Dit kan een signaal zijn dat de stijging afzwakt, vooral bij een weerstandsniveau.

Doji

Bij een doji liggen open en slot (bijna) gelijk. Het lichaam is een streepje. Kopers en verkopers waren in evenwicht. Een doji is dus geen koop- of verkoopsignaal, maar een teken van twijfel. Kijk wat de volgende candle doet.

Patronen met twee candles

Engulfing-candle (overspoelende kaars)

Een engulfing-candle is een candle waarvan het lichaam het lichaam van de vorige candle helemaal omvat.

• Bullish engulfing (stijgend): na een daling volgt een grote stijgende candle, die de kleine dalende candle ervoor omvat. Dit kan wijzen op een omslag naar boven.
• Bearish engulfing (dalend): na een stijging volgt een grote dalende candle, die de kleine stijgende candle ervoor omvat. Dit kan wijzen op een omslag naar beneden.

Hoe groter de tweede candle en hoe hoger het volume, hoe meer gewicht het signaal heeft. Meer over volume lees je in Volumeanalyse.

Patronen met drie candles

Morning star en evening star

• Morning star (ochtendster): een grote dalende candle, dan een kleine candle (twijfel), dan een grote stijgende candle. Mogelijke omslag naar boven.
• Evening star (avondster): het spiegelbeeld na een stijging: grote stijgende candle, kleine candle, grote dalende candle. Mogelijke omslag naar beneden.

Three white soldiers en three black crows

Drie stijgende candles achter elkaar met steeds hogere slotkoersen heten three white soldiers (drie witte soldaten). Drie dalende candles op een rij heten three black crows (drie zwarte kraaien). Ze wijzen op een sterke beweging. Na zo’n reeks is de koers vaak al ver gelopen, dus een instap kan laat zijn.

Hoe gebruik je een patroon?

Een patroon is een aanleiding om beter te kijken, niet om blind te handelen. Een praktische volgorde:

1. Kijk naar de trend. Een hammer in een dalende trend zegt iets anders dan een hammer in een stijgende trend.
2. Zoek context. Ligt het patroon op een steun- of weerstandsniveau, of ergens in het niets?
3. Controleer het volume. Hoger volume dan normaal geeft meer gewicht aan het signaal.
4. Wacht op bevestiging. Veel handelaren wachten tot de volgende candle de richting bevestigt.
5. Bepaal je stop-loss vooraf. Bij een hammer ligt die meestal net onder de laagste koers van de candle.

Rekenvoorbeeld (hypothetisch)

Stel: aandeel X is gedaald naar ongeveer €50. Er ontstaat een hammer met een laagste koers van €48,40 en een hoogste koers van €49,90, vlak bij een eerder steunniveau. Je wacht op bevestiging: de volgende candle komt boven €49,90 en je koopt voor €49,95.

• Stop-loss: €48,30 (net onder de laagste koers). Risico per aandeel: €49,95 − €48,30 = €1,65.
• Je accepteert een verlies van maximaal €100 (1% van een rekening van €10.000). Aantal aandelen: €100 ÷ €1,65 = 60 aandelen (afgerond naar beneden). Het maximale verlies is dan 60 × €1,65 = €99.
• Koersdoel bij een verhouding van 2 : 1: €49,95 + 2 × €1,65 = €53,25.

Dit is een rekenvoorbeeld, geen voorspelling. De koers kan ook gewoon verder dalen: dan stopt je stop-loss het verlies. Reken zelf door met de positiegrootte-calculator en de risico-rendementscalculator.

Beperkingen van candlestickpatronen

• Valse signalen: een patroon kan perfect lijken en toch mislukken. Nieuws, een sterke trend of een slechte markt kan het signaal overstemmen.
• Achteraf is alles duidelijk: op een oude grafiek zie je alleen de patronen die werkten. De mislukte vergeet je snel. Test daarom eerst op historische data en noteer ook de verliezers.
• Subjectief: twee handelaren tekenen niet altijd dezelfde “hammer”. Leg vooraf vast welke eisen je stelt, zoals de lengte van de lont.
• Tijdframe en markt: een patroon op een 1-minuutgrafiek bevat veel meer ruis dan op een dagelijkse grafiek. Wat bij aandelen werkt, hoeft bij crypto niet te werken.
• Kosten: transactiekosten en spreads (het verschil tussen koop- en verkoopkoers) tellen mee. Bij veel kleine trades eten ze je resultaat op.

Oefenvragen

Probeer deze vragen zonder terug te kijken. De antwoorden vind je in de tekst hierboven.

1. Wat zijn de vier prijzen die een candle laat zien?
2. Waarom is een doji geen koopsignaal?
3. Wat moet er gebeuren voordat je een hammer als bevestigd beschouwt?
4. Waarom kan een patroon op een 1-minuutgrafiek minder betrouwbaar zijn dan op een dagelijkse grafiek?

Hoe nu verder?

Combineer candlestickpatronen met steun en weerstand en volumeanalyse. Oefen eerst op oude grafieken of met een demorekening. Leer daarnaast hoe je je risico per trade beperkt in de risicobeheer-tutorial.