Voortschrijdende gemiddelden

In het kort: Een voortschrijdend gemiddelde (moving average) is de gemiddelde slotkoers over de laatste N perioden. De lijn maakt de koers rustiger en laat de richting van de trend zien. Het loopt altijd achter op de koers en geeft in zijwaartse markten veel valse signalen.

Zie ook het praktijkvoorbeeld in Voortschrijdende gemiddelden in de praktijk. Deze tutorial legt de theorie uit.

Wat is een voortschrijdend gemiddelde?

Een voortschrijdend gemiddelde (MA) wordt elke periode opnieuw berekend. Een 50-daags gemiddelde is het gemiddelde van de laatste 50 slotkoersen. Een dag later valt de oudste koers af en komt de nieuwste erbij, dus de lijn “schuift” mee.

Het doel is ruis weghalen. Je ziet sneller of de koers over het geheel omhoog, omlaag of zijwaarts beweegt.

SMA en EMA

SMA (eenvoudig gemiddelde)

De SMA is het gewone gemiddelde. Een voorbeeld met 5 slotkoersen: €10, €12, €11, €13 en €14. Het 5-daags gemiddelde is (10 + 12 + 11 + 13 + 14) ÷ 5 = €12. De volgende dag sluit de koers op €16. De oudste koers (€10) valt af: (12 + 11 + 13 + 14 + 16) ÷ 5 = €13,20.

EMA (exponentieel gemiddelde)

De EMA geeft nieuwe koersen meer gewicht. De weegfactor is 2 ÷ (N + 1). Bij N = 5 is dat 2 ÷ 6 = 0,333. Neem de vorige EMA van €12 en een nieuwe slotkoers van €16: EMA = 16 × 0,333 + 12 × 0,667 = €13,33. De EMA staat dus iets hoger dan de SMA (€13,20) en reageert sneller.

Welke kies je?

Een EMA reageert sneller, een SMA is rustiger. Geen van beide is “beter”. Veel handelaren gebruiken de SMA voor lange termijnniveaus (zoals 200 dagen) en de EMA voor korte termijn (zoals 9 of 20). Kies er één en blijf consequent.

Wat kun je ermee?

1. De richting van de trend

• Koers boven een dalend of vlak gemiddelde: geen duidelijke stijging.
• Koers boven een stijgend gemiddelde: stijgende trend.
• Koers onder een dalend gemiddelde: dalende trend.

Veel handelaren gebruiken het 200-daags gemiddelde als filter: alleen kopen als de koers erboven staat. Dat is een vuistregel, geen regel van de markt.

2. Dynamische steun en weerstand

In een trend keert de koers soms terug naar een gemiddelde (bijvoorbeeld het 20- of 50-daags) en gaat dan verder. Het gemiddelde werkt dan als “bewegende steun” of weerstand. Dit gaat vaker mis in zwakke trends. Meer over niveaus lees je in Steun en weerstand.

3. Kruisingen

• Koers kruist het gemiddelde: de koers sluit boven of onder de lijn. Dat kan een eerste teken van een nieuwe richting zijn.
• Twee gemiddelden kruisen: een kort gemiddelde (bijvoorbeeld 50 dagen) kruist een lang gemiddelde (200 dagen). Een kruising omhoog heet golden cross (gouden kruis), omlaag death cross (doodskruis).

Kruisingen komen laat. Als het gemiddelde kruist, is de koers vaak al flink bewogen. Je krijgt dus bevestiging, maar een slechtere instapprijs.

Rekenvoorbeeld (hypothetisch)

Stel: aandeel X staat op €52 en het 200-daags gemiddelde op €47. De koers staat dus boven het gemiddelde. Je wacht op een terugval naar het 50-daags gemiddelde van €50 en ziet daar een stijgende candle. Je koopt voor €50,40.

• Stop-loss: €48,90 (onder het 50-daags gemiddelde en de laatste bodem). Risico per aandeel: €50,40 − €48,90 = €1,50.
• Koersdoel bij een verhouding van 2 : 1: €50,40 + 2 × €1,50 = €53,40.

Dit is een rekenvoorbeeld. De koers kan ook door het gemiddelde zakken; dan beperkt je stop-loss het verlies. Bepaal je aantal aandelen met de positiegrootte-calculator.

Beperkingen

• Altijd achter: een gemiddelde is gebaseerd op het verleden. Het voorspelt niets.
• Zijwaartse markt (whipsaw): de koers kruist het gemiddelde steeds heen en weer. Elk signaal lijkt geldig en elk signaal levert een klein verlies op, plus kosten.
• Instellingen zijn niet universeel: 50 en 200 zijn gewoonten, geen wetten. Wie de instelling blijft aanpassen tot het historisch past, bouwt een systeem dat in de toekomst vaak tegenvalt (overfitting).
• Verschilt per markt en tijdframe: op een 5-minutengrafiek van een aandeel werkt het anders dan op een weekgrafiek van een index.
• Niet alleen gebruiken: combineer een gemiddelde met bijvoorbeeld volume of RSI en met een stop-loss.

Oefenvragen

Probeer deze vragen zelf te beantwoorden. Antwoorden staan in de tekst hierboven.

1. Wat is het verschil tussen een SMA en een EMA?
2. Waarom komt een golden cross meestal laat?
3. Wat gebeurt er met kruisingssignalen in een zijwaartse markt?
4. Waarom is het 200-daags gemiddelde geen garantie voor een stijgende koers?

Hoe nu verder?

Test eerst op historische data hoe een gemiddelde op jouw markt werkt (zie Backtesten van je strategie). Gebruik een demorekening om te oefenen en bepaal altijd vooraf je risico per trade met de risico-per-trade-tool.