Backtesten van een strategie

TL;DR: Backtesten betekent dat je je regels loslaat op oude koersen om te zien wat er was gebeurd. Zo ontdek je zwakke plekken voordat je echt geld inzet. Een goede backtest geeft geen garantie, maar een slechte backtest geeft een vals gevoel van zekerheid.

Stappenplan

1. Schrijf je regels zo precies op dat iemand anders ze kan uitvoeren: instap, stop-loss, doel, positiegrootte.
2. Kies je data en je hulpmiddel: een spreadsheet, een herhaalfunctie in je grafiekplatform of een script.
3. Kies een periode met stijgende, dalende en zijwaartse markten.
4. Houd een deel van de data apart en test daar pas als je regels vastliggen.
5. Voer alle trades uit die je regels geven. Sla er geen over omdat ze ‘niet goed voelen’.
6. Noteer per trade de koers bij instap en uitstap, de winst of het verlies en de kosten.
7. Bereken de cijfers: winstpercentage, gemiddelde winst en verlies, winstfactor en grootste drawdown.
8. Handel daarna eerst op een demorekening voordat je echt geld inzet.

Waarom backtesten?

Een idee dat in je hoofd goed klinkt, kan op papier verlies opleveren. Met een backtest toets je dat idee op oude koersen, zonder dat het geld kost. Je leert er drie dingen van:

• Heeft de strategie een positieve verwachte opbrengst? Dus: verdien je gemiddeld iets per trade na kosten?
• Hoe diep kan een verliesreeks gaan? Dat bepaalt of je de strategie psychologisch volhoudt.
• In welke marktomstandigheden werkt de strategie niet?

Rekenvoorbeeld: een strategie die verlies blijkt te maken

Stel dat je een uitbraakstrategie bedenkt: je koopt een aandeel dat boven de hoogste koers van de afgelopen 20 dagen sluit. Je test dit op 100 trades uit het verleden:

• 42 winnende trades met gemiddeld €180 winst: €7.560
• 58 verliezende trades met gemiddeld €220 verlies: €12.760
• Netto resultaat: €7.560 - €12.760 = -€5.200, ofwel -€52 per trade
• Winstfactor: €7.560 / €12.760 = 0,59

Dit is een verzonnen voorbeeld, maar het laat zien wat een backtest doet: je ziet het probleem op papier, voordat het je geld kost. Verwachte opbrengst per trade reken je zo uit: (winstkans × gemiddelde winst) - (verlieskans × gemiddeld verlies). Een tweede voorbeeld: 40% winst met gemiddeld €300 en 60% verlies met gemiddeld €100 geeft 0,4 × €300 - 0,6 × €100 = €60 per trade. De winstfactor is dan 2,0.

Het proces

Stap 1: Schrijf regels zonder ruimte voor interpretatie

Je regels moeten zo duidelijk zijn dat een ander ze kan uitvoeren zonder jou te bellen.

• Te vaag: ‘Koop als de RSI laag is en het aandeel er goed uitziet.’
• Duidelijk: ‘Koop bij de opening van de volgende dag als de RSI (14) boven 30 sluit en de koers boven het gemiddelde van 50 dagen staat. Zet de stop-loss 8% onder je instapprijs. Verkoop als de RSI boven 70 komt of na 14 dagen.’

Leg ook je positiegrootte vast, bijvoorbeeld met de positiegrootte-rekenmachine en de uitleg over risicobeheer.

Stap 2: Kies een periode met verschillende markten

Een strategie die alleen in een stijgende markt werkt, is geen strategie maar een gokje op die markt. Neem daarom een periode met zowel stijgende als dalende en zijwaartse stukken. Is je periode lang genoeg, dan zitten daar crises en herstelperiodes in. Hoe langer de periode, hoe minder het resultaat van één gebeurtenis afhangt.

Stap 3: Pas de regels toe zonder te kiezen

Dit is waar veel mensen vals spelen, vaak zonder het te merken. Je ziet een trade in de test en denkt: ‘die had ik in het echt nooit genomen’. Toch hoort hij erbij als je regels hem gaven. Sla je trades over die je niet bevallen, dan test je je mening en niet je strategie.

Stap 4: Noteer alles en bereken de cijfers

Zet elke trade in een spreadsheet: datum en koers bij instap, datum en koers bij uitstap, winst of verlies in euro’s en in procenten, en de kosten. Bereken daarna:

• Winstpercentage: het aandeel winnende trades
• Gemiddelde winst en gemiddeld verlies
• Winstfactor: totale winst gedeeld door totaal verlies
• Grootste drawdown: de diepste daling van je rekening van piek naar dal
• Verwachte opbrengst per trade

Valkuilen die de uitkomst vertekenen

Een backtest test een versimpelde wereld. Hoe groter het verschil met de echte markt, hoe minder de uitkomst waard is.

Curve-fitting (te veel aanpassen)

Je probeert veel instellingen uit en kiest de beste. Die beste past dan vooral bij toevallige schommelingen in het verleden. Test je 200 combinaties, dan zit er altijd een bij die mooi uitpakt, alleen door toeval. Beperk daarom het aantal instellingen, kies ze vóór je test en bewaar een deel van de data (bijvoorbeeld 30%) voor een controle op data die je nog niet hebt gebruikt.

Survivorship bias (alleen overlevers)

Test je op de aandelen die nu in een index zitten, dan mis je de bedrijven die failliet gingen of uit de index zijn gehaald. Je resultaat valt daardoor te mooi uit. Gebruik indien mogelijk data die ook verdwenen aandelen bevat.

Look-ahead bias (kijken in de toekomst)

Je gebruikt informatie die je op dat moment nog niet had. Voorbeeld: je koopt tegen de slotkoers van een dag, terwijl je signaal pas na sluiting bekend is. Gebruik alleen gegevens die op het moment van de beslissing beschikbaar waren.

Kosten en slippage vergeten

Een backtest gaat vaak uit van perfecte uitvoering zonder kosten. In het echt betaal je commissie, de spread en soms een slechtere koers dan verwacht (slippage). Een rekenvoorbeeld: stel dat die kosten samen €20 per trade zijn op een positie van €10.000 (0,2%). Bij 50 trades per jaar is dat €1.000 per jaar. Bij een strategie met een kleine winst per trade kan dat het verschil maken tussen winst en verlies. Zie ook de break-even rekenmachine.

Resultaten lezen

Er is geen cijfer dat zegt: ‘nu is je strategie goed’. Dit zijn de vragen die je wel kunt stellen.

Winstfactor. Onder 1,0 verliest de strategie. Ligt hij net boven 1,0, dan kunnen kosten en slippage de winst opeten. Een hogere factor geeft meer ruimte, maar kijk altijd ook naar het aantal trades.

Aantal trades. Een resultaat van 10 trades zegt weinig. Met 100 of meer trades verdwijnt toeval deels, al is ook dat geen garantie.

Grootste drawdown. Dit is de diepste daling van je rekening. Gebruik de drawdown-rekenmachine: na een daling van 25% heb je +33,3% nodig om terug te komen op je beginbedrag, na een daling van 50% zelfs +100%. Vraag jezelf eerlijk af of je zo’n daling zou volhouden zonder je regels los te laten. In het echt valt een drawdown vaak groter uit dan in de backtest.

Winstkans en winst-verliesverhouding. Ze horen bij elkaar. Met een winst-verliesverhouding van 2 tegen 1 (winst is gemiddeld twee keer het verlies) hoef je zonder kosten maar 1 van de 3 trades (33,3%) te winnen om break-even te draaien. Bij 1 tegen 1 is dat 50%. Gebruik de risk-reward-rekenmachine om dit voor jouw regels te berekenen. Lees ook over risico en rendement in balans.

Na de backtest: oefenen en klein beginnen

Een goede backtest is een eerste filter, geen bewijs. Oefen daarna met een demorekening (zie paper trading) en vergelijk je resultaten met de backtest. Wijken ze sterk af, zoek dan uit waarom. Handel pas daarna, en alleen met geld waarvan je het verlies kunt dragen.

Handelen brengt risico’s met zich mee: je kunt je inleg geheel of gedeeltelijk verliezen. Resultaten uit het verleden bieden geen garantie voor de toekomst. Deze tutorial is informatie, geen beleggingsadvies.