Crypto-grafieken lezen

In het kort: Een crypto-grafiek lees je grotendeels zoals een aandelengrafiek: met candles, tijdframes en volume. Er zijn wel verschillen: de markt is altijd open, de koers schommelt harder en het volume is verspreid over veel handelsplatformen. Grafieken geven geen zekerheid over de toekomst.

Crypto-waarschuwing: crypto-activa zijn zeer volatiel en grotendeels ongereguleerd. Je kunt je volledige inleg verliezen. Aanbieders vallen vaak niet onder het beleggerscompensatiestelsel.

De basis: candles en tijdframes

Een grafiek bestaat uit candles. Elke candle laat de openings-, hoogste, laagste en slotkoers van een periode zien. Hoe dat werkt lees je in Candlestickpatronen lezen. Een tijdframe is de periode die één candle voorstelt, zoals 15 minuten, 1 uur of 1 dag.

Begin op een groter tijdframe, zoals de dag- of weekgrafiek. Daar zie je de grote lijnen en minder ruis. Een kleiner tijdframe gebruik je pas om te kijken naar details.

Wat is anders bij crypto?

De markt is altijd open

Crypto wordt 24 uur per dag en 7 dagen per week verhandeld. Er zijn dus geen openings- en sluitingstijden. Een dagcandle sluit op een tijdstip dat het handelsplatform bepaalt, vaak 00:00 UTC (gecoördineerde wereldtijd; in Nederland is het dan 01:00 of 02:00 uur). Twee platforms kunnen daardoor net iets andere candles tonen.

Meer schommelingen

De koers kan op één dag tientallen procenten bewegen, vooral bij kleinere munten (altcoins). Lange lonten (de dunne lijnen op candles) komen vaak voor. Een stop-loss kan daardoor sneller geraakt worden en bij een snelle beweging kan je order tegen een slechtere prijs worden uitgevoerd (slippage).

Volume is verspreid

Bij aandelen wordt er op een paar beurzen gehandeld. Bij crypto wordt er op honderden handelsplatformen gehandeld. Het volume dat je op één grafiek ziet, is daarom maar een deel van het geheel. Sommige platforms rapporteren daarnaast opgeblazen volume (wash trading, handel met jezelf). Gebruik volumeanalyse dus met extra voorzichtigheid.

Spot en futures

Bij spothandel koop je de munt zelf. Bij futures of perpetual contracts handel je in contracten, vaak met hoge hefboom (lenen om groter te handelen). Wie op de koers van een future kijkt, ziet ook de invloed van gedwongen sluitingen van posities (liquidaties). Hoge hefboom vergroot zowel winst als verlies. Daar horen extra risico’s bij en dit valt buiten deze tutorial.

Lineaire en logaritmische schaal

Op een lineaire schaal staat een vaste afstand voor een vast bedrag. Op een logaritmische schaal staat een vaste afstand voor een vast percentage.

Een voorbeeld: een munt stijgt van €1 naar €2 (+100%) en daarna van €2 naar €4 (+100%). Op een lineaire schaal lijkt de tweede stijging twee keer zo groot (€2 tegenover €1). Op een logaritmische schaal zijn beide even groot, omdat het percentage gelijk is. Bij lange periodes en grote bewegingen geeft de logaritmische schaal een eerlijker beeld.

Let ook op dalingen: van €1 naar €0,50 is −50%. Om terug te komen op €1 moet de koers 100% stijgen. Verliezen vragen dus procentueel meer herstel.

Instrumenten die je kent

• Steun en weerstand: ronde getallen (zoals €100 of €1.000) en eerdere pieken en dalen worden vaak gevolgd. Zie Steun en weerstand.
• Voortschrijdende gemiddelden: het 50- en 200-daags gemiddelde worden ook bij crypto gebruikt. Zie Voortschrijdende gemiddelden. Bij sterke schommelingen geven ze meer valse signalen.
• RSI: kan bij crypto lang overgekocht of oververkocht blijven.
• Trendlijnen: schuine lijnen langs bodems of toppen. Ze worden vaak doorbroken.

Dit zijn aanwijzingen, geen voorspellingen. Combineer ze, test ze op historische data en gebruik altijd een stop-loss.

Marktcycli: wat zeggen ze wel en niet?

Bij bitcoin wordt vaak gesproken over een cyclus van ongeveer vier jaar. De reden: ongeveer elke vier jaar halveert de hoeveelheid nieuwe bitcoin die wordt gecreëerd (de halving). In het verleden volgden er na elke halving periodes met sterke stijgingen en daarna dalingen.

Let op de beperkingen:

• Het gaat om slechts enkele cycli. Dat is te weinig om er een regel van te maken.
• De markt is sinds de eerste cycli sterk veranderd: meer deelnemers, andere producten en nieuwe regels, bijvoorbeeld de Europese MiCA-verordening.
• Een patroon uit het verleden garandeert niets. Een cyclus-verhaal kan een valse zekerheid geven.

Gebruik de cycli dus hooguit als achtergrond, niet als basis voor een beslissing.

Rekenvoorbeeld (hypothetisch)

Stel: een munt staat op €200 en je wilt maximaal 1% van een rekening van €5.000 riskeren, dus €50. Je koopt voor €200 en legt je stop-loss op €170 (ruim onder een steunzone, vanwege de grote schommelingen).

• Risico per munt: €200 − €170 = €30.
• Aantal munten: €50 ÷ €30 = 1,66 munt (afgerond naar beneden; veel platforms laten gedeeltelijke munten toe).
• Maximaal verlies: 1,66 × €30 = €49,80. Totale positie: 1,66 × €200 = €332.

Het risico is hier bewust klein gehouden ten opzichte van de rekening. Bij snelle bewegingen kan je order tegen een slechtere prijs worden uitgevoerd en kun je meer verliezen dan gepland. Gebruik de positiegrootte-calculator om je eigen cijfers te berekenen.

Beperkingen

• Hoge volatiliteit: grote schommelingen maken signalen minder betrouwbaar en stop-losses kwetsbaar.
• Versnipperd en soms onbetrouwbaar volume.
• Weinig geschiedenis: crypto bestaat nog niet lang, dus er zijn minder historische gegevens om op te testen.
• Nieuws en sociale media: koersen kunnen sterk reageren op berichten, tweets en regelgeving, ongeacht wat de grafiek zegt.
• Technische risico’s: een handelsplatform kan haperen of failliet gaan. Zie ook veilig omgaan met crypto-wallets.
• Achteraf is alles duidelijk: bij een terugblik lijkt elk patroon logisch.

Oefenvragen

Probeer ze zelf te beantwoorden. De antwoorden staan in de tekst.

1. Waarom kan een dagcandle bij twee crypto-platforms verschillen?
2. Wat is het voordeel van een logaritmische schaal?
3. Waarom is volume bij crypto minder betrouwbaar?
4. Waarom zijn marktcycli geen basis voor een beslissing?

Hoe nu verder?

Oefen eerst op oude grafieken en met een klein bedrag dat je kunt missen. Houd je risico per trade klein met de risico-per-trade-tool.