Risicobeheer betekent dat je vooraf bepaalt hoeveel je maximaal kunt verliezen op één trade. Zo blijft een reeks verliezen overzichtelijk en kun je blijven handelen.
Waarom risicobeheer?
Elke trader verliest weleens. Het gaat erom hoe groot die verliezen zijn. Een klein verlies is makkelijk te herstellen. Een groot verlies niet: na een daling van 50% moet je rekening met 100% stijgen om terug te zijn op je beginbedrag. Hoe dat werkt, zie je met de drawdown-calculator.
Daarom beantwoord je drie vragen vóór je een trade opent:
- Hoeveel euro ben ik bereid te verliezen?
- Bij welke koers is mijn idee mislukt (mijn stop)?
- Hoeveel aandelen of stuks kan ik dan kopen?
Stap 1: bepaal je maximale risico per trade
Veel traders kiezen een vast percentage van hun rekening, vaak 1%. Dat is een vuistregel, geen garantie en geen advies. Met een rekening van € 5.000 is 1% gelijk aan € 50.
Waarom een klein percentage? Neem een reeks van 20 verliezende trades. Bij 1% risico per trade houd je ongeveer 81,8% van je rekening over. Bij 10% risico per trade blijft na 7 verliezen nog ongeveer 47,8% over. Zo’n reeks komt zelden voor, maar kleine risico’s geven je ruimte om fouten te overleven.
Stap 2: bepaal je stop-loss
Een stop-loss is de koers waarbij je de positie sluit als je idee niet uitkomt. Je bepaalt hem op basis van de grafiek, bijvoorbeeld net onder een steunniveau, en niet op basis van het aantal aandelen dat je graag wilt kopen.
Een stop-loss order bij je broker voert de verkoop automatisch uit. Let op: bij snelle koersbewegingen of een gat tussen twee koersen kan de uitvoering lager liggen dan je stop. Het verlies kan dan groter zijn dan gepland.
Stap 3: bereken je positiegrootte
De formule is:
aantal aandelen = maximaal risico in euro ÷ (instapkoers − stopkoers)
Voorbeeld met een rekening van € 5.000:
- Maximaal risico: 1% van € 5.000 = € 50
- Instapkoers: € 20, stop: € 18, dus € 2 risico per aandeel
- Aantal aandelen: € 50 ÷ € 2 = 25 aandelen
- Controle: 25 × € 2 = € 50 risico. De positie is 25 × € 20 = € 500 groot.
Een tweede voorbeeld met € 10.000: 1% is € 100. Instap € 100, stop € 95, dus € 5 risico per aandeel. € 100 ÷ € 5 = 20 aandelen. Reken je eigen cijfers door met de positiegrootte-calculator of de risico-per-trade-calculator.
Rond het aantal altijd naar beneden af. Houd ook rekening met kosten en met het risico dat een stop niet precies wordt uitgevoerd.
Stap 4: kijk naar de risico-rendementsverhouding
Naast je risico bepaal je ook je doelkoers. De verhouding tussen wat je kunt winnen en wat je riskeert noem je de risico-rendementsverhouding (in het Engels risk/reward).
Voorbeeld: je koopt op € 100 met een stop op € 95 en een doel op € 110.
- Risico per aandeel: € 5
- Mogelijke winst per aandeel: € 10
- Verhouding: € 10 ÷ € 5 = 2:1
Hoe hoger de verhouding, hoe minder vaak je hoeft te winnen om quitte te spelen. Bij 2:1 is dat ongeveer 1 op de 3 trades (33,3%), zonder kosten. Bij 1:1 is dat 1 op de 2 (50%). Toets dit altijd met je eigen resultaten. Een mooie verhouding op papier helpt niet als de doelkoers zelden wordt gehaald. Meer hierover vind je in Risico en rendement in balans en in de risico-rendement-calculator.
Meerdere posities tegelijk
Tel het risico van al je open posities bij elkaar op. Vijf posities met elk 1% risico betekent maximaal 5% risico als alle stops worden geraakt.
Let op correlatie. Als je vijf aandelen uit dezelfde sector hebt, kunnen ze op hetzelfde nieuws tegelijk dalen. Je hebt dan in de praktijk één grote positie. Lees meer in Portfolio basics: spreiden van risico.
Stappenplan
- Kies je maximale risico per trade, bijvoorbeeld 1% van je rekening.
- Bepaal vóór je instapt je instapkoers, stop en doelkoers.
- Bereken de positiegrootte met de formule hierboven.
- Plaats de stop-loss order direct na je instap.
- Noteer elke trade in een handelsdagboek.
- Kijk wekelijks of je echt binnen je risicogrens bent gebleven.
Veelgemaakte fouten
- De stop verder weghalen omdat de koers hem nadert.
- Na een verlies je inzet verhogen om het goed te maken.
- Een stop kiezen die past bij het aantal aandelen dat je wilt, in plaats van bij de grafiek.
- Vergeten dat kosten en gaten in de koers je werkelijke verlies groter maken.
Reken het zelf uit
Test jezelf
Oefenvragen ter controle van je begrip, geen advies.
Je rekening is € 5.000 en je kiest 1% maximaal risico per trade. Hoeveel euro is dat?
- € 5
- € 50
- € 500
Bekijk antwoord
Antwoord:B. € 50
1% van € 5.000 is € 50. Dit is het maximale bedrag dat je bij die trade wilt verliezen (stap 1 in de tutorial).
Maximaal risico € 60. Je koopt op € 30 met een stop op € 28. Hoeveel aandelen kun je volgens de formule kopen?
- 15 aandelen
- 30 aandelen
- 60 aandelen
Bekijk antwoord
Antwoord:B. 30 aandelen
Risico per aandeel is € 30 − € 28 = € 2. Aantal aandelen = € 60 ÷ € 2 = 30.
Je rekening daalt 50%. Hoeveel moet hij daarna stijgen om weer op je beginbedrag te komen?
- 50%
- 75%
- 100%
Bekijk antwoord
Antwoord:C. 100%
Na een daling van 50% moet je 100% stijgen om terug te zijn op je beginbedrag. Daarom houd je verliezen klein.
Bij een risico-rendementsverhouding van 2:1 (zonder kosten): hoeveel procent van je trades moet je winnen om quitte te spelen?
- Ongeveer 33,3%
- 50%
- Ongeveer 66,7%
Bekijk antwoord
Antwoord:A. Ongeveer 33,3%
Bij 2:1 hoef je ongeveer 1 op de 3 trades te winnen (1 ÷ (1 + 2) = 33,3%), zonder kosten.
Je hebt 5 open posities, elk met 1% risico. Wat is het maximale totale risico als alle stops worden geraakt?
- 1%
- 2%
- 5%
Bekijk antwoord
Antwoord:C. 5%
Het risico van open posities tel je bij elkaar op: 5 × 1% = 5%. Posities uit dezelfde sector tellen bijna als één positie.
Veelgestelde vragen
- Wat is de 1%-regel?
- Je spreekt met jezelf af dat je op één trade hooguit 1% van je rekening riskeert. Bij een rekening van € 5.000 is dat € 50. Het is een veelgebruikte vuistregel, geen wet. Wat voor jou past, hangt af van je ervaring en je risicobereidheid. Veel beginners kiezen eerst een lager percentage.
- Wat is het verschil tussen een mentale stop en een stop-loss order?
- Een stop-loss order staat bij je broker en wordt automatisch uitgevoerd als de koers het niveau raakt. Een mentale stop bestaat alleen in je hoofd. Dan moet je zelf op het moment zelf verkopen, en dat is lastig als de koers snel daalt. Een order helpt dus tegen twijfel. Let op: bij snelle koersbewegingen kan de uitvoerprijs lager liggen dan je stop.
- Welke risico-rendementsverhouding is verstandig?
- Dat hangt af van hoe vaak je strategie wint. Met een verhouding van 2:1 (je mikt op € 2 winst per € 1 risico) hoef je ongeveer 1 op de 3 trades te winnen om quitte te spelen, zonder kosten. Kosten en uitvoerverschillen verhogen dat percentage. Test je aanpak op papier voordat je met echt geld handelt.
- Hoeveel posities mag ik tegelijk open hebben?
- Dat is persoonlijk. Houd het totale risico over alle open posities samen in de hand. Bij 1% per trade en 5 posities loop je in het slechtste geval 5% risico. Let ook op overlap: posities in dezelfde sector kunnen tegelijk dalen en tellen dan bijna als één grote positie.
- Wanneer verplaats ik mijn stop naar de instapprijs?
- Er is geen vaste regel. Verplaats je de stop te snel, dan word je vaak uitgestopt door gewone koersschommelingen. Wacht je te lang, dan kan een winst alsnog een verlies worden. Bepaal je regel vooraf, schrijf hem op en toets hem in je dagboek.