Wie in Nederland woont en belegt, krijgt vaak met box 3 te maken. Deze tutorial legt de basis uit. Het is geen belastingadvies, en de regels veranderen.
Deze uitleg is bedoeld voor mensen die in Nederland wonen. In andere landen gelden andere regels.
Wat is box 3?
Box 3 is het deel van de inkomstenbelasting voor sparen en beleggen. De Belastingdienst belast daarin niet het werkelijke rendement dat je behaalt, maar rekent met een vast percentage over je vermogen. Dat percentage noemt men het fictief rendement.
Bron: rijksoverheid.nl, geraadpleegd 10-10-2026.
Wat is je vermogen?
Je vermogen is de waarde van je bezittingen min je schulden. Voorbeelden van bezittingen zijn spaargeld, aandelen en een tweede woning. Beleggingen zoals ETF’s horen daar in de regel bij. Over andere bezittingen, zoals crypto, kun je het beste op belastingdienst.nl nagaan hoe ze worden behandeld.
Bron: belastingdienst.nl, geraadpleegd 10-10-2026.
De peildatum: 1 januari
Je rekent met de waarde van je bezittingen en schulden op 1 januari. Wat er tussendoor gebeurt, zoals een stijging of daling in de loop van het jaar, telt in dit stelsel niet apart mee.
Illustratief voorbeeld: op 1 januari heb je € 30.000 aan aandelen en ETF’s en € 10.000 spaargeld, en geen schulden. Dan is je vermogen € 40.000. Of daar belasting over verschuldigd is, hangt af van het heffingsvrij vermogen en andere onderdelen van de berekening.
Bron: belastingdienst.nl, geraadpleegd 10-10-2026.
Heffingsvrij vermogen
Een vast deel van je vermogen is belastingvrij. Dat heet het heffingsvrij vermogen. Voor 2026 is dat € 59.357 per persoon, en € 118.714 voor fiscale partners samen. Dit bedrag verandert per jaar. Het was in 2025 bijvoorbeeld € 57.684 per persoon.
Bron: belastingdienst.nl, geraadpleegd 10-10-2026.
De regels veranderen
De regels voor box 3 zijn de afgelopen jaren meerdere keren aangepast, onder meer na uitspraken van de rechter. De Belastingdienst rekent nu nog met een fictief rendement. Zo gold voor beleggingen en andere bezittingen in 2025 een fictief rendement van 5,88%. Voor de actuele percentages en het tarief kijk je op belastingdienst.nl.
Ook is er sprake van een overgang naar belasting op het werkelijke rendement. Het kabinet streeft ernaar om dat vanaf 1 januari 2028 in te voeren. Dat is een streven, geen zekerheid. Tot die tijd kun je in bepaalde gevallen je werkelijke rendement opgeven. Hoe dat werkt en voor welke jaren, lees je op belastingdienst.nl.
Bron: rijksoverheid.nl en belastingdienst.nl, geraadpleegd 10-10-2026.
Dagelijks handelen en andere gevallen
Beleg je in de regel op de manier die hierboven staat, dan valt je vermogen in box 3. In uitzonderlijke gevallen kan de Belastingdienst anders oordelen, bijvoorbeeld als je handelen meer op werk lijkt dan op beleggen. Raadpleeg dan een adviseur.
Wat kun je zelf doen?
- Bewaar elk jaar het jaaroverzicht van je broker, met de waarde op 1 januari.
- Houd je aankopen en verkopen bij, bijvoorbeeld in een handelsdagboek.
- Controleer elk jaar de actuele regels op belastingdienst.nl.
- Vraag een belastingadviseur om hulp bij twijfel.
Stappenplan
- Zoek op 1 januari de waarde van al je bezittingen en schulden op.
- Kijk op belastingdienst.nl naar het heffingsvrij vermogen en de regels voor dat jaar.
- Geef je vermogen op in je aangifte.
- Bewaar je overzichten en bewijsstukken.
- Vraag bij twijfel een adviseur.
Bronnen
Geraadpleegd op 10-10-2026:
- https://www.rijksoverheid.nl/onderwerpen/inkomstenbelasting/box-3
- https://www.belastingdienst.nl/wps/wcm/connect/nl/box-3/content/heffingsvrij-vermogen
- https://www.belastingdienst.nl/wps/wcm/connect/nl/box-3/content/met-welke-percentages-is-het-fictief-rendement-berekend
- https://www.belastingdienst.nl/wps/wcm/connect/bldcontentnl/belastingdienst/prive/vermogen_en_aanmerkelijk_belang/vermogen/wat_is_uw_vermogen
- https://www.belastingdienst.nl/wps/wcm/connect/bldcontentnl/belastingdienst/prive/vermogen_en_aanmerkelijk_belang/vermogen/belasting_betalen_over_uw_vermogen/hoe_berekent_u_uw_vermogen
Deze tutorial is educatief en geen belastingadvies. Voor jouw situatie kun je terecht op belastingdienst.nl of bij een belastingadviseur.
Reken het zelf uit
Test jezelf
Oefenvragen ter controle van je begrip, geen advies.
Hoe werkt box 3 volgens de tutorial?
- De Belastingdienst belast je werkelijke rendement over het hele jaar
- Alleen winst op verkochte beleggingen wordt belast
- De Belastingdienst rekent met een vast percentage over je vermogen (fictief rendement)
Bekijk antwoord
Antwoord:C. De Belastingdienst rekent met een vast percentage over je vermogen (fictief rendement)
Box 3 belast niet het werkelijke rendement dat je behaalt, maar rekent met een vast percentage over je vermogen: het fictief rendement.
Welke datum is de peildatum voor je vermogen in box 3?
- 1 januari
- 31 december
- De dag waarop je je aangifte doet
Bekijk antwoord
Antwoord:A. 1 januari
Je rekent met de waarde van je bezittingen en schulden op 1 januari. Wat er tussendoor gebeurt, telt in dit stelsel niet apart mee.
Op 1 januari heb je € 25.000 aan aandelen en ETF's, € 8.000 spaargeld en € 3.000 schuld. Wat is je vermogen?
- € 36.000
- € 30.000
- € 33.000
Bekijk antwoord
Antwoord:B. € 30.000
Vermogen is de waarde van je bezittingen min je schulden: € 25.000 + € 8.000 − € 3.000 = € 30.000.
Hoe hoog is het heffingsvrij vermogen voor 2026 per persoon, volgens de tutorial?
- € 57.684
- € 118.714
- € 59.357
Bekijk antwoord
Antwoord:C. € 59.357
Voor 2026 is het heffingsvrij vermogen € 59.357 per persoon (€ 118.714 voor fiscale partners samen). Het bedrag verandert per jaar.
Veelgestelde vragen
- Moet ik belasting betalen als ik niets uit mijn beleggingsrekening haal?
- Ja, dat kan. Box 3 kijkt naar je vermogen op een vaste datum, niet naar of je geld opneemt of verkoopt. Bezittingen zoals aandelen tellen mee. Of je daadwerkelijk belasting betaalt, hangt af van de hoogte van je vermogen en het heffingsvrij vermogen. Kijk voor de actuele regels op belastingdienst.nl.
- Wat gebeurt er als ik mijn beleggingen niet opgeef?
- Je moet je vermogen opgeven in je aangifte. Doe je dat niet of onjuist, dan kan de Belastingdienst een navordering opleggen en soms een boete. Ben je een fout op het spoor, neem dan contact op met de Belastingdienst of een adviseur.
- Kan ik verliezen aftrekken?
- Dat hangt af van het stelsel dat voor jouw jaar geldt. Bij een heffing over een vast rendement telt je werkelijke uitkomst niet apart mee. De regels zijn in beweging, dus kijk op belastingdienst.nl en vraag een adviseur wat voor jou geldt.
- Moet ik een bv oprichten om te beleggen?
- Dat is een lastige fiscale keuze met kosten en gevolgen. Deze tutorial geeft daar geen advies over. Bespreek het met een belastingadviseur voordat je stappen zet.
- Hoe zit het als ik bij meerdere brokers of in meerdere landen beleg?
- Je geeft in je aangifte alles op wat bij je vermogen hoort. Bewaar jaaroverzichten van elke broker. Heb je rekeningen in het buitenland of wil je zeker weten wat je moet opgeven, vraag dan een belastingadviseur om hulp.