TL;DR: Risk parity is een manier van portefeuilleopbouw waarbij je de risicobijdrage van elk onderdeel (zoals aandelen, obligaties en goud) ongeveer gelijk maakt. Onderdelen met lage koersschommelingen krijgen daardoor een groter gewicht. Professionele aanbieders gebruiken vaak hefboom om het totale risico te verhogen; voor particuliere beleggers brengt dat extra risico en kosten met zich mee.
Wat kun je verwachten?
- Tijd per week
- Weinig. Na het opzetten kost het een paar uur per jaar voor herbalanceren en evaluatie.
- Startkapitaal
- Je kunt klein beginnen met gespreide fondsen of ETF's. Gebruik alleen geld dat je jaren kunt missen. Voor producten met een minimuminleg gelden de voorwaarden van de aanbieder.
- Typische tegenvallers
- Jaren waarin aandelen en obligaties tegelijk dalen, achterblijven bij een eenvoudige aandelenportefeuille, en schattingen die niet blijken te kloppen.
- Kosten
- Fondskosten (lopende kosten van ETF's), ordercosten, spread, eventueel valutakosten en belasting (voor Nederlandse particulieren: vermogensbelasting in box 3). Vergelijk kosten van brokers en producten.
- Niet geschikt als…
- Niet geschikt als je op korte termijn geld nodig hebt, verwacht dat spreiding elk verlies voorkomt of hefboom wilt gebruiken zonder de risico's te begrijpen.
Hoe werkt het?
Bij risk parity verdeel je niet je geld, maar je risico. Een gewone 60/40-portefeuille (60% aandelen, 40% obligaties) lijkt gespreid, maar het grootste deel van het risico komt van de aandelen. Risk parity geeft schommelrijke beleggingen een kleiner gewicht en rustige beleggingen een groter gewicht. Bridgewater Associates introduceerde in 1996 de 'All Weather'-aanpak, en de term risk parity kwam rond 2005 in gebruik. Het is een denkwijze, geen beschermde route naar rendement: in sommige jaren (zoals 2022) daalden aandelen en obligaties tegelijk. Dit is geen advies.
Kern principes
- 1. Verdeel je risico over verschillende soorten beleggingen, niet alleen je geld
- 2. Geef beleggingen met kleine koersschommelingen een groter gewicht en beleggingen met grote schommelingen een kleiner gewicht
- 3. Kies beleggingen die zich in verschillende omstandigheden anders gedragen
- 4. Breng de portefeuille periodiek terug naar de gekozen verdeling (herbalanceren)
Stappen plan
- 1
Bepaal je doel en horizon
Schrijf op waarvoor je belegt, hoe lang je het geld kunt missen en hoeveel daling je kunt verdragen. Dat bepaalt je totale risico.
- 2
Kies de categorieën
Kies een paar categorieën die zich verschillend gedragen, bijvoorbeeld aandelen, obligaties en goud, met gespreide en goedkope producten.
- 3
Schat de schommeling per categorie
Bepaal met een vaste methode de koersschommeling (volatiliteit) per categorie, bijvoorbeeld over de afgelopen drie jaar. Reken de gewichten uit zoals in het rekenvoorbeeld.
- 4
Koop en leg regels vast voor herbalanceren
Koop de producten volgens je gewichten. Bepaal vooraf wanneer je herbalanceert, bijvoorbeeld jaarlijks of bij een vaste afwijking.
- 5
Evalueer en blijf realistisch
Kijk jaarlijks naar je verdeling en risico. Verwacht dat de portefeuille in sommige jaren zwaar daalt, ook bij een gespreide aanpak.
Details per onderdeel
Het probleem met 'gespreid in geld'
Een 60/40-portefeuille lijkt gespreid, maar obligaties schommelen veel minder dan aandelen. Daardoor komt het grootste deel van de koersschommelingen van de aandelen, ook al is dat maar 60% van je geld.
Risk parity stelt de vraag anders: hoeveel risico draagt elk onderdeel bij? Het doel is dat geen enkel onderdeel het resultaat overheerst. Dat betekent meestal meer van de rustige beleggingen (zoals obligaties) en minder van de schommelrijke (zoals aandelen), vergeleken met een verdeling in geld.
De aanpak is wiskundig eenvoudig, maar de uitkomst hangt af van schattingen die in de praktijk veranderen.
Herkomst: All Weather en het begrip risk parity
Bridgewater Associates, het fonds van Ray Dalio, introduceerde in 1996 de 'All Weather'-aanpak, bedoeld om redelijk te presteren in verschillende economische omstandigheden, zoals groei, krimp, inflatie en deflatie. De term 'risk parity' kwam rond 2005 in gebruik via Edward Qian van PanAgora.
In populaire boeken en artikelen wordt vaak een vereenvoudigde verdeling genoemd (bijvoorbeeld ongeveer 30% aandelen, 55% obligaties, en de rest goud en grondstoffen). Dat is een benadering; de echte strategie van Bridgewater werkt met hefboom en is niet gelijk aan zo'n eenvoudige particuliere verdeling.
Samenhang tussen beleggingen
Spreiding werkt als beleggingen niet allemaal tegelijk dezelfde kant op bewegen. Die samenhang heet correlatie en verandert in de tijd. In 2022 stegen rentes sterk, waardoor aandelen en obligaties tegelijk daalden. Dat laat zien dat de samenhang uit eerdere jaren niet vaststaat.
Goud en grondstoffen kunnen in sommige situaties een andere beweging laten zien, maar ze zijn zelf ook volatiel en leveren geen rente of dividend. Hoe je ze toevoegt, is een keuze met voor- en nadelen.
Hefboom en praktische keuzes
Omdat risk parity veel rustige beleggingen bevat, is het totale risico vaak laag, en het verwachte rendement dus ook. Professionele fondsen gebruiken daarom hefboom om het risico te verhogen. Met hefboom leen je geld, wat kosten oplevert en verlies kan vergroten. Voor de meeste particuliere beleggers is dat geen geschikte keuze.
Praktisch: kies gespreide, goedkope producten, bepaal je herbalanceerregels vooraf, en houd rekening met transactiekosten en belasting (voor Nederlandse particulieren: box 3). Een eenvoudige verdeling die je volhoudt, is meestal beter dan een ingewikkeld model dat je niet begrijpt.
- Basiskennis van aandelen, obligaties en spreiding
- Lange beleggingshorizon
- Tijdelijke verliezen kunnen accepteren
- Broker met toegang tot gespreide indexfondsen of ETF's
- Rekenblad voor gewichten en herbalanceren
- Kostenoverzicht van producten en broker
- 01 Je bepaalt de beleggingscategorieën, bijvoorbeeld aandelen, obligaties en goud, met een duidelijke reden voor elke categorie
- 02 Je schat de schommelingen (volatiliteit) per categorie met een vaste methode en vaste periode
- 03 Je rekent de gewichten uit en koopt gespreide, goedkope producten (bijvoorbeeld indexfondsen of ETF's)
- 04 Je legt vooraf vast wanneer je herbalanceert, bijvoorbeeld jaarlijks of bij een afwijking van een vast percentage
- 01 Je doel of tijdshorizon verandert, bijvoorbeeld omdat je het geld eerder nodig hebt
- 02 Je herbalanceert naar de gekozen gewichten, en verkoopt daarbij een deel van wat is gestegen
- 03 Een product wordt duurder, minder gespreid of verdwijnt, en je vervangt het
- 04 Je past de methode aan omdat je risicoprofiel verandert
Reken voorbeeld
Hypothetisch voorbeeld (alle cijfers zijn aangenomen). Twee beleggingen: aandelen met een koersschommeling (volatiliteit) van 16% per jaar en obligaties met 6%.
Stap 1, omgekeerde volatiliteit: 1/16 = 0,0625 en 1/6 = 0,1667. Som = 0,2292.
Stap 2, gewichten:
- Aandelen = 0,0625 / 0,2292 = 27,3%
- Obligaties = 0,1667 / 0,2292 = 72,7%
Bij €10.000: aandelen €2.727, obligaties €7.273.
Stap 3, controle van de risicobijdrage (vereenvoudigd, zonder samenhang): gewicht x volatiliteit.
- Aandelen: 27,3% x 16 = 4,36
- Obligaties: 72,7% x 6 = 4,36 (gelijk)
Ter vergelijking bij 60/40: aandelen 0,6 x 16 = 9,6 en obligaties 0,4 x 6 = 2,4. Aandelen leveren dan 80% van het risico (9,6 van 12,0).
Totale schommeling van de portefeuille bij een aangenomen samenhang (correlatie) van 0,2: ongeveer 6,8% per jaar voor de risk parity-verdeling, tegen ongeveer 10,4% voor 60/40.
De risk parity-verdeling is dus rustiger. Dat betekent meestal ook een lager verwacht rendement. Om het risico van 60/40 te evenaren zou je hefboom nodig hebben, met extra kosten en risico.
Dit is een rekenvoorbeeld met aangenomen cijfers, geen advies en geen verwachting.
Hypothetisch voorbeeld, geen advies.
Reken het zelf uit
Risico's en risicobeheer
- Aandelen en obligaties kunnen tegelijk dalen, zoals in 2022: spreiding beschermt niet in elk scenario
- Het model gebruikt schattingen van schommeling en samenhang uit het verleden, die kunnen veranderen
- Hefboom (leningen) vergroot verlies en kosten en past meestal niet bij particuliere beleggers
- Veel obligaties betekent gevoeligheid voor rentestijging; de portefeuille kan achterblijven bij aandelenmarkten
- Gebruik geen hefboom, of beperk die strikt als je die al overweegt
- Houd kosten laag met gespreide producten en let op totale kosten per jaar
- Herbalanceer volgens vaste regels en houd rekening met belasting en transactiekosten
- Kies een totaalrisico dat past bij je horizon en kan dragen in een slecht jaar
Leer de basis
Belangrijkste punten
- Bij risk parity staat risico centraal, niet geld. Een 60/40-portefeuille haalt het grootste deel van zijn risico uit aandelen.
- Rustige beleggingen krijgen een groter gewicht, schommelrijke een kleiner. Daardoor is het totale risico meestal lager, en het verwachte rendement ook.
- Geen enkele verdeling werkt in elk scenario. In 2022 daalden aandelen én obligaties.
- Hefboom is geen onderdeel van een eenvoudige particuliere aanpak en vergroot risico en kosten.
Veelgestelde vragen
Hoe zet ik als particulier een risk parity-portefeuille op? +
Door een paar gespreide, goedkope fondsen of ETF's te kiezen en de gewichten uit te rekenen op basis van hun schommelingen, zoals in het rekenvoorbeeld. Gebruik bij voorkeur geen hefboom. Houd rekening met kosten en belasting, en kies een risico dat past bij je situatie.
Werkt risk parity bij hoge rente? +
Dat hangt van de situatie af. Als rentes snel stijgen, dalen obligaties in waarde, en dat gebeurde in 2022 tegelijk met aandelen. Een portefeuille met veel obligaties kan dan flink verlies maken. Geen enkele verdeling is in alle omstandigheden zonder risico.
Welk rendement kan ik verwachten? +
Dat is niet te zeggen. Het verwachte rendement is meestal lager dan van een portefeuille met meer aandelen, omdat het risico lager is. Rendementen uit het verleden zeggen niets zeker over de toekomst. Je kunt ook geld verliezen.
Herkomst
Bedacht door / gebaseerd op: Bridgewater Associates (Ray Dalio) . Bron: All Weather strategy (Bridgewater, 1996); the term 'risk parity' dates from 2005 (Edward Qian, PanAgora)