TL;DR: Deep value screening is het filteren van aandelen op cijfers die op een lage prijs ten opzichte van winst en bezittingen wijzen, zoals een lage koers-winstverhouding en een lage koers ten opzichte van de boekwaarde. Je koopt alleen met een veiligheidsmarge en spreidt over veel aandelen. Het levert geen zekerheid op.
Wat kun je verwachten?
- Tijd per week
- Circa 2 tot 4 uur per week in de beginfase (filteren en jaarverslagen lezen), daarna minder.
- Startkapitaal
- Geen vast minimum, maar voor een gespreide portefeuille van tientallen aandelen is een flink bedrag nodig. Bij kleine bedragen wegen vaste orderkosten zwaar. Alleen geld inleggen dat je kunt missen.
- Typische tegenvallers
- Aandelen die goedkoop blijven of verder dalen, bedrijven die failliet gaan, en jaren waarin je achterblijft bij de markt.
- Kosten
- Orderkosten, spread (bij kleine bedrijven groot), valutakosten bij buitenlandse aandelen, bewaarkosten van de broker en bronbelasting op dividend. Vergelijk de kosten van meerdere brokers.
- Niet geschikt als…
- Mensen die snel resultaat willen, geen jaarverslagen willen lezen of een verlies op afzonderlijke posities niet kunnen verdragen.
Hoe werkt het?
Benjamin Graham beschreef in The Intelligent Investor (1949) en Security Analysis (1934, met David Dodd) hoe je aandelen selecteert op basis van cijfers: een lage koers-winstverhouding (K/W), een lage koers ten opzichte van de boekwaarde, een gezonde balans en een veiligheidsmarge tussen koers en geschatte waarde. De criteria hieronder zijn een vereenvoudigde weergave en geen letterlijke voorschriften. Een aandeel dat door zo'n filter komt, is niet automatisch een goede belegging: de koers kan jaren laag blijven (een 'value trap') en je kunt je inleg verliezen. Dit is educatie en geen beleggingsadvies.
Kern principes
- 1. Filter op cijfers in plaats van op verhalen
- 2. Koop alleen met een veiligheidsmarge tussen koers en geschatte waarde
- 3. Spreid over veel aandelen, omdat een deel van de keuzes tegenvalt
- 4. Geef de markt tijd: waardeherstel kan jaren duren of uitblijven
Stappen plan
- 1
Stel je filter in
Maak in een screener een filter met vereenvoudigde Graham-criteria: lage K/W, lage koers/boekwaarde, vlottende activa minstens twee keer de kortlopende schulden en schulden onder het eigen vermogen. Begin met markten die je kent en waar de aandelen goed verhandelbaar zijn.
- 2
Schat de waarde
Schat per kandidaat een waarde, bijvoorbeeld met de netto vlottende activa of met een voorzichtige schatting van winst en groei. Graham gaf voor groeiaandelen een vereenvoudigde formule, maar die gebruikte hij zelf niet als zekerheid. Koop alleen als de koers ruim onder je schatting ligt.
- 3
Controleer de balans en de trend
Lees de balans en de winst-en-verliesrekening over minstens drie jaar. Stijgen de vorderingen sneller dan de omzet? Loopt de voorraad op? Neemt het kasgeld af? Een lage koers heeft weinig waarde als de balans verslechtert.
- 4
Spreid en bepaal je positiegrootte
Verdeel je geld over veel aandelen en houd elke positie klein. Een deel van de keuzes zal tegenvallen. Spreiding verkleint het effect van één misser, maar verhoogt wel je kosten.
- 5
Stel vooraf je verkoopregels vast
Leg vooraf vast wanneer je verkoopt: bij je waardeschatting, bij verslechterende cijfers of als de koers na een vaste periode niet is hersteld. Controleer je posities op vaste momenten en probeer niet te veel te handelen.
Details per onderdeel
Mr. Market en de veiligheidsmarge
Graham gebruikte een beeld: Mr. Market is je zakenpartner met wisselende stemmingen. Elke dag biedt hij aan zijn deel aan jou te verkopen of het jouwe te kopen. Soms is zijn prijs te hoog, soms te laag. Je bent nooit verplicht in te gaan op zijn aanbod.
De veiligheidsmarge is het verschil tussen je schatting van de waarde en de koers. Schat je de waarde op €100 en koop je pas bij €70, dan heb je ruimte voor fouten in je schatting. Het is een buffer, geen garantie: de schatting zelf kan ook fout zijn.
De cijfers die je filtert
Graham zocht aandelen met een lage koers ten opzichte van winst (K/W) en boekwaarde, een solide balans en weinig schuld. Voor de 'defensieve belegger' noemt hij onder meer een K/W onder circa 15 (op gemiddelde winst van meerdere jaren), een koers/boekwaarde onder circa 1,5 en vlottende activa van minstens het dubbele van de kortlopende schulden. De grenzen hierboven zijn een vereenvoudiging.
Een lage K/W kan ook betekenen dat de winst tijdelijk hoog is of binnenkort daalt. Daarom lees je de jaarverslagen over meerdere jaren en kijk je naar de trend.
Net-net: een extreme variant
Een 'net-net' is een aandeel waarvan de koers lager is dan de netto vlottende activa per aandeel (vlottende activa min alle schulden). Graham noemde een koers van hooguit twee derde van die waarde. Zulke bedrijven zijn zeldzaam en vaak klein en slecht verhandelbaar. Het voorbeeld hieronder rekent een net-net door met verzonnen cijfers.
Waarom het lastig is
Beurzen in grote ontwikkelde landen zijn goed gevolgd door analisten, dus echt goedkope aandelen met een gezonde balans zijn zeldzaam. Wat door een filter komt, is vaak goedkoop om een reden: dalende omzet, hoge schulden of een slecht bestuur. Een groot deel van je werk is daarom uitzoeken welke aandelen een 'value trap' zijn.
De methode vraagt ook geduld. Het kan jaren duren voordat de markt een aandeel anders waardeert, en het kan ook nooit gebeuren.
- Basiskennis van jaarrekeningen
- Geduld voor een horizon van meerdere jaren
- Aandelenscreener
- Jaarverslagen en financiële overzichten
- Rekenblad voor je waardeschatting
- 01 Koers-winstverhouding (K/W) onder circa 15, berekend op de gemiddelde winst van meerdere jaren
- 02 Koers ten opzichte van boekwaarde onder circa 1,5
- 03 Vlottende activa minstens twee keer de kortlopende schulden
- 04 Schulden niet hoger dan het eigen vermogen
- 05 Koers ruim onder je eigen waardeschatting (bijvoorbeeld een marge van 30%)
- 01 Verkoop als de koers je waardeschatting bereikt
- 02 Verkoop of herzie als de cijfers verslechteren
- 03 Herzie de positie als de koers na enkele jaren nog niet is hersteld
- 04 Zet de opbrengst alleen in nieuwe kandidaten die door je filter komen
Reken voorbeeld
Fictief rekenvoorbeeld (geen advies, geen voorspelling). Een klein bedrijf heeft volgens de balans: vlottende activa €60 miljoen, totale schulden €25 miljoen en 5 miljoen aandelen. De koers is €4,20.
Formule: netto vlottende activa per aandeel (NCAV) = (vlottende activa − totale schulden) / aantal aandelen.
- NCAV = (€60.000.000 − €25.000.000) / 5.000.000 = €7,00 per aandeel
- Graham-grens: twee derde van NCAV = €7,00 × 2/3 = €4,67
- Koers €4,20 ligt onder €4,67. Het aandeel voldoet aan dit criterium.
- Veiligheidsmarge: (€7,00 − €4,20) / €7,00 = 40%
Dit zegt nog niets over de kwaliteit van het bedrijf. Zijn de vlottende activa echt te verzilveren (voorraad, vorderingen)? Verliest het bedrijf geld? Dan kan de NCAV snel dalen. Bij een koers van €6,00 zou de marge nog maar 14% zijn en voldoet het aandeel niet aan de grens. Orderkosten en spread bij een klein bedrijf komen er nog bij.
Hypothetisch voorbeeld, geen advies.
Reken het zelf uit
Risico's en risicobeheer
- Value trap: een aandeel is goedkoop omdat het bedrijf echt slecht draait
- Je kunt je volledige inleg in één aandeel verliezen
- Lang achterblijven bij de markt is mogelijk
- Cijfers uit jaarverslagen zijn achterhaald en kunnen worden gemanipuleerd of verkeerd gelezen
- Kleine bedrijven zijn slecht verhandelbaar: de spread en de impact van je order kunnen groot zijn
- Spreiding over veel aandelen verhoogt de kosten per euro die je inlegt
- Beperk één positie tot een klein deel van je portefeuille en accepteer dat sommige keuzes mislukken
Leer de basis
Belangrijkste punten
- Graham zag de beurs als een partner met wisselende stemmingen ('Mr. Market'): je hoeft zijn prijs nooit te accepteren.
- De veiligheidsmarge is bedoeld voor fouten in je schatting. Ze geeft geen zekerheid op winst.
- Een filter op cijfers vindt kandidaten, geen garanties. Lees altijd het jaarverslag.
- Value traps bestaan. Spreiding en een kleine positiegrootte beperken de schade van één misser.
Veelgestelde vragen
Werkt deep value screening nog steeds? +
Dat is niet zeker. In grote, goed gevolgde markten komen aandelen die aan strenge criteria voldoen weinig voor. In kleinere markten kom je ze vaker tegen, maar ze zijn dan slechter verhandelbaar. Een goedkoop aandeel kan goedkoop blijven. Het verleden zegt niets over de toekomst.
Hoeveel geduld vraagt deze aanpak? +
Reken op meerdere jaren per positie. Het kan lang duren voordat de markt een aandeel anders waardeert, en het kan uitblijven. Leg daarom vooraf vast na welke periode je een positie herziet.
Hoe vind ik aandelen die aan deze criteria voldoen? +
Veel brokers en financiële websites hebben een screener waarmee je op K/W, koers/boekwaarde en schuldratio's kunt filteren. Vergelijk meer dan één databron en lees altijd zelf het jaarverslag. Houd rekening met orderkosten, spread, valutakosten en bronbelasting op dividend.
Herkomst
Bedacht door / gebaseerd op: Benjamin Graham . Bron: The Intelligent Investor (1949) en Security Analysis (Graham & Dodd, 1934)