Fundamentele analyse: de basis

TL;DR: Fundamentele analyse betekent dat je naar de cijfers van een bedrijf kijkt: omzet, winst, schulden en kasstroom. Zo probeer je in te schatten wat een aandeel waard is. Het helpt je een bedrijf te begrijpen, maar het voorspelt de koers niet.

Stappenplan

1. Zoek het jaarverslag en de halfjaarcijfers op de investor-relationspagina van het bedrijf.
2. Bekijk de omzet van de afgelopen 3 tot 5 jaar: groeit of krimpt die?
3. Bekijk de winstmarges en vergelijk ze met concurrenten in dezelfde sector.
4. Bereken de koers-winstverhouding en vergelijk die met de sector en met het verleden van het bedrijf.
5. Bekijk de schulden: kan het bedrijf zijn rente en aflossingen betalen?
6. Bekijk de kasstroom: houdt het bedrijf na investeringen geld over?
7. Noteer waarschuwingssignalen: dalende omzet, stijgende schulden, krimpende marges.
8. Combineer je bevindingen eventueel met technische analyse, en bepaal vooraf hoeveel je maximaal wilt verliezen.

De koers-winstverhouding

De koers-winstverhouding (K/W, in het Engels P/E) laat zien hoeveel beleggers betalen voor 1 euro winst.

K/W = koers per aandeel / winst per aandeel

Voorbeeld: een aandeel staat op €100 en de winst per aandeel is €5. Dan is de K/W 100 / 5 = 20.

Hoe gebruik je de K/W?

• Vergelijk met bedrijven in dezelfde sector. Een softwarebedrijf en een supermarkt hebben van nature een andere K/W.
• Vergelijk met het verleden van het bedrijf zelf.
• Kijk ook naar groei. Een hogere K/W kan passen bij een bedrijf dat snel groeit. De PEG-ratio deelt de K/W door de verwachte winstgroei per jaar in procenten. Bij een K/W van 20 en 10% groei is de PEG 20 / 10 = 2.

Voorbeeld: de lage K/W-valkuil

Stel dat aandeel X op €60 staat en de winst per aandeel €6 is. De K/W is dan 10. De sector zit gemiddeld op 15, dus op het eerste gezicht lijkt X goedkoop. Maar de omzet daalt al jaren met 8% per jaar. De lage K/W kan dan een teken zijn dat beleggers verdere daling verwachten. Een lage K/W is dus een reden om verder te kijken, niet om te kopen.

Omzet en marges

Omzet is wat een bedrijf verkoopt. Winstmarge is wat er na kosten overblijft. Je wilt beide kunnen volgen over meerdere jaren.

Een rekenvoorbeeld met bedrijf Alfa (verzonnen cijfers):

• Omzet: €500 miljoen
• Kostprijs van de verkopen: €300 miljoen, dus brutomarge = (500 - 300) / 500 = 40%
• Bedrijfswinst (winst vóór rente en belasting): €75 miljoen, dus operationele marge = 75 / 500 = 15%
• Nettowinst: €50 miljoen, dus nettomarge = 50 / 500 = 10%

Er is geen marge die overal ‘goed’ is. Marges verschillen sterk per sector, dus vergelijk met concurrenten. Let vooral op de ontwikkeling: dalen de marges jaar na jaar, dan staat het bedrijf onder druk.

Schulden en liquiditeit

Schulden zijn niet slecht op zich, maar te veel schuld maakt een bedrijf kwetsbaar als de omzet daalt. Drie veelgebruikte cijfers, nog steeds met bedrijf Alfa:

• Schuld/eigen vermogen = totale schuld / eigen vermogen. Bij €300 miljoen schuld en €600 miljoen eigen vermogen is dat 0,5. Hoe hoger het getal, hoe meer het bedrijf op geleend geld draait.
• Current ratio = vlottende activa / kortlopende schulden. Bij €120 miljoen en €80 miljoen is dat 1,5. Onder 1 kan het bedrijf op korte termijn moeite krijgen met betalen.
• Rentedekking = bedrijfswinst / rentekosten. Bij €60 miljoen en €12 miljoen is dat 5. Het bedrijf verdient dan 5 keer zijn rentelasten.

Ook hier verschillen normale waarden per sector. Vergelijk daarom met concurrenten.

Vrije kasstroom

Winst is een boekhoudkundig cijfer. Kasstroom laat zien hoeveel geld er echt binnenkomt en uitgaat.

Vrije kasstroom = kasstroom uit bedrijfsactiviteiten - investeringen

Bij Alfa: €90 miljoen - €40 miljoen = €50 miljoen. Heeft Alfa een beurswaarde van €1.000 miljoen, dan is het kasstroomrendement 50 / 1.000 = 5%. Een positieve en groeiende vrije kasstroom is meestal een goed teken. Een bedrijf dat jaar na jaar winst toont maar negatieve vrije kasstroom heeft, verdient extra aandacht: het kan geld ophalen bij beleggers of lenen om door te kunnen, wat de koers kan drukken.

Waar vind je de cijfers?

• De investor-relationspagina van het bedrijf (jaarverslag, halfjaarcijfers, presentaties).
• De financiële pagina’s van je broker of van financiële websites. Controleer belangrijke cijfers altijd in het originele verslag.
• Voor Nederlandse en Europese bedrijven op Euronext staan de verslagen doorgaans op de website van het bedrijf zelf. Verzamel je meerdere jaren zodat je een ontwikkeling ziet.

Beperkingen

Fundamentele analyse geeft geen koersgarantie. Cijfers kijken terug, terwijl de koers vooral naar de toekomst kijkt. Verslagen kunnen verschillende boekhoudregels volgen, waardoor bedrijven moeilijk te vergelijken zijn. En een aandeel dat goedkoop lijkt, kan goedkoop blijven. Gebruik het als hulpmiddel om beter te begrijpen wat je koopt, en spreid je risico over meerdere beleggingen. Meer over aandelen vind je op onze pagina over die categorie.

Beleggen brengt risico’s met zich mee: je kunt je inleg geheel of gedeeltelijk verliezen. Resultaten uit het verleden bieden geen garantie voor de toekomst. Deze tutorial is informatie, geen beleggingsadvies.